Co-creatie of crowdsourcing? Een psychologische benadering

Co-creatie of crowdsourcing - Mischa Coster

Co-creatie en crowdsourcing zijn twee vaktermen die geregeld verwisseld en verward worden. Beide gaan over het betrekken van een groep gebruikers of lezers bij de creatie van een stuk content, maar wanneer zet je best wat in?

Psychologisch perspectief

Bij co-creatie en crowdsourcing spelen verschillende processen in het brein van de doelgroep (ik gebruik de term ‘doelgroep’ voor de ‘participanten’ of ‘contributors’, en ‘lezers’ voor de uiteindelijke consumenten van de content).

Cruciaal is het psychologisch principe van commitment en consistentie: de menselijke neiging om zowel intern als extern consistent te zijn in ons denken en handelen. Wie A zegt, zegt ook B. Marketeers die gebruik willen maken van psychologische beïnvloedingstrategieën zetten dit principe in door van hun doelgroep eerst een kleine commitment te vragen, waarna een groter verzoek volgt dat met hetzelfde thema te maken heeft. In sales heet dit ook de foot-in-the-door techniek.

Daarnaast speelt ook het principe van consensus een belangrijke rol: de neiging om bij twijfel af te gaan op wat andere, soortgelijke personen in dezelfde situatie doen of vinden. Bij crowdsourcing is dit principe extra prominent aanwezig, omdat hier doorgaans een groter volume deelnemers wordt betrokken.

Gekoppeld leiden deze inzichten tot een verschil in wat co-creatie en crowdsourcing nu juist betekenen. Bij co-creatie vragen we de doelgroep om actief te participeren in het ontwikkelen van kennis/product/content, terwijl we bij crowdsourcing eerder input vragen in plaats van actieve deelname. Het voordeel van crowdsourcing is dat je grotere volumes mensen kunt mobiliseren, omdat co-creatie een actievere rol van de deelnemer vraagt. Dit kan een drempel betekenen om mee te doen.

Aan de andere kant is het commitment dat wordt gegeven bij co-creatie vele malen groter. Dit commitment kost immers enige moeite, wordt vaak ook nog schriftelijk vastgelegd en is soms zelf publiek zichtbaar. En laten die drie factoren nu juist ‘amplifiers’ zijn van het principe van commitment en consistentie.

Het voordeel van co-creatie is dan ook dat we dit kunnen gebruiken om onze doelgroep in de toekomst open te stellen voor een groter, omvattender verzoek. Het voordeel van crowdsourcing is dan weer dat we de ‘consensus van de crowd’ kunnen communiceren om gewicht aan onze content te geven of zelfs gedrag van lezers te sturen.

Weten wat je wilt

Het betrekken van de doelgroep biedt interessante voordelen en verlaagt soms zelfs de belasting die contentcreatie op de eigen mensen legt. Maar het is van belang om de psychologische gevolgen te kennen alvorens voor een strategie te kiezen. Kortweg kan gesteld worden: co-creatie is handig om de ‘contributors’ te beïnvloeden, crowdsourcing is handig om de ‘lezers’ te beïnvloeden.

Wil je de doelgroep actief betrekken en zo de kans vergroten dat die ook in de toekomst dezelfde activiteiten blijft doen of zelfs instemt met grotere verzoeken?
Kies dan voor co-creatie en betrek je doelgroep actief. Vergeet niet later het tweede (grotere) verzoek te doen.

Wil je zoveel mogelijk input voor je content en het gedrag van je lezers sturen?
Kies dan voor crowdsourcing en communiceer dat het de mening vertegenwoordigt van ‘anderen zoals jij’.


Mischa Coster (NL) is een consultant en researcher in mediapsychologie bij Grey Matters en actief sinds 2001. Hij is een all-round spreker met een gedegen kennis van de psychologische technieken inzake persuasion, keuze-architectuur en sociale media.